CHCIELI TYLKO WOLNOŚCI DLA LUDZI I NIEPODLEGŁOŚCI DLA POLSKI

CHCIELI TYLKO WOLNOŚCI DLA LUDZI I NIEPODLEGŁOŚCI DLA POLSKI

4 czerwca 1989 roku w całej Polsce trwały wybory. Ludzie szli do urn i skreślali kandydatów komunistycznej władzy. W Kętrzynie milicyjny radiowóz powoli jechał ulicą Kajki w kierunku szpitala. Zatrzymał się przy prosektorium. Z samochodu wysiadła kobieta, której...

CZY CAR ALEKSANDER I MÓGŁ BYĆ NA POGRZEBIE NACZELNIKA?

CZY CAR ALEKSANDER I MÓGŁ BYĆ NA POGRZEBIE NACZELNIKA?

Tadeusz Kościuszko, bohater Polski i Stanów Zjednoczonych, zmarł 15 października 1817 roku w szwajcarskiej Solurze. Pierwszy pogrzeb odbył się już cztery dni po jego śmierci w Solurze. Zabalsamowane zwłoki złożono w tamtejszym kościele. Kilka miesięcy później zapadła...

KSIĘGA SZKOCKA W KAWIARNI SZKOCKIEJ WE LWOWIE

KSIĘGA SZKOCKA W KAWIARNI SZKOCKIEJ WE LWOWIE

Niektóre problemy matematyczne były warte butelkę wina. Inne – obiad. Za rozwiązanie jednego można było dostać żywą gęś. Wszystkie trafiały do niezwykłego zeszytu leżącego w lwowskiej kawiarni. To była Księga Szkocka. W latach 30. XX wieku jednym z miejsc spotkań...

TE STRZAŁY ZDECYDOWAŁY O ROZBICIU LWOWSKIEJ SZKOŁY MATEMATYCZNEJ

TE STRZAŁY ZDECYDOWAŁY O ROZBICIU LWOWSKIEJ SZKOŁY MATEMATYCZNEJ

Jeszcze niedawno spotykali się w lwowskich kawiarniach, dyskutowali o matematyce i tworzyli jeden z najważniejszych ośrodków matematycznych świata. Teraz stali nad wykopanym dołem. Za ich plecami stali Niemcy z karabinami. 4 lipca 1941 roku rozpoczęła się jedna z...

30 CZERWCA 1989 ROKU BIJĄCE SERCE UDERZYŁO PO RAZ OSTATNI

30 CZERWCA 1989 ROKU BIJĄCE SERCE UDERZYŁO PO RAZ OSTATNI

30 czerwca 1989 roku w Warszawie rozpoczęła się ostatnia seria gwałtownych demonstracji przeciwko komunistycznej władzy, podczas których na ulice wyszło ZOMO. Hasło było proste: „Jaruzelski – musisz odejść!” Było już po wyborach 4 czerwca, zakończonych druzgocącą...

UKRAIŃCOM BRAKOWAŁO JUŻ WSZYSTKIEGO: LUDZI, AMUNICJI I ZAOPATRZENIA

UKRAIŃCOM BRAKOWAŁO JUŻ WSZYSTKIEGO: LUDZI, AMUNICJI I ZAOPATRZENIA

28 czerwca 1919 roku Wojsko Polskie ruszyło do decydującej ofensywy w wojnie polsko-ukraińskiej o Galicję Wschodnią. Do natarcia przygotowano około 40 tysięcy żołnierzy, a operacją kierował osobiście Naczelny Wódz Józef Piłsudski. Niecałe trzy tygodnie później było po...

PRZEMYSŁ II BYŁ KRÓLEM POLSKI TYLKO 227 DNI

PRZEMYSŁ II BYŁ KRÓLEM POLSKI TYLKO 227 DNI

26 czerwca 1295 roku Przemysł II koronował się w Gnieźnie na króla Polski. Dokładnie 731 lat temu. Na polską koronę trzeba było czekać 219 lat. Ostatnim przed nim był Bolesław Śmiały, zwany też Szczodrym — świetny wojownik, znacznie gorszy polityk. Władał Polską ponad...

DLA TYCH, KTÓRZY UMIELI UMRZEĆ, GDY INNI MUSIELI ŻYĆ

DLA TYCH, KTÓRZY UMIELI UMRZEĆ, GDY INNI MUSIELI ŻYĆ

Gdyby Zbigniew Herbert miał napisać kilka słów o Virtuti Militari, mogłyby brzmieć mniej więcej tak: „Nie ozdabia piersi zwycięzców, lecz serca tych, którzy umieli umrzeć, gdy inni musieli żyć”. Historia tego orderu to nie tylko historia polskiego bohaterstwa. To...

PIECHNICZEK MIAŁ GO POSADZIĆ NA ŁAWCE, ALE WYSTAWIŁ GO DO ATAKU

PIECHNICZEK MIAŁ GO POSADZIĆ NA ŁAWCE, ALE WYSTAWIŁ GO DO ATAKU

Dzisiejsze problemy reprezentacji Polski to naprawdę nic w porównaniu z tym, co działo się wokół kadry za czasów komuny. O samych eliminacjach i mundialu w Hiszpanii napisano kilka książek. 22 czerwca 1982 roku, reprezentacja Polski rozbiła Peru 5:1 i awansowała do...

SOWIECI UCIEKALI, PORZUCAJĄC TABORY, CIĘŻKĄ BROŃ I SPRZĘT

SOWIECI UCIEKALI, PORZUCAJĄC TABORY, CIĘŻKĄ BROŃ I SPRZĘT

I znowu ten 5. Pułk Piechoty Legionów. 106 lat temu, o świcie 21 czerwca 1920 roku, jego żołnierze rozbili pod Ignatpolem oddziały Baszkirskiej Brygady Kawalerii. Zrobili to tak skutecznie, że Sowieci uciekali, porzucając tabory, ciężką broń i sprzęt. Pułk miał za...

WE WROCŁAWIU ZAJĄŁ MIEJSCE PRUSKIEGO KRÓLA FRYDERYKA WILHELMA III

WE WROCŁAWIU ZAJĄŁ MIEJSCE PRUSKIEGO KRÓLA FRYDERYKA WILHELMA III

„Socjalizm nierówności wszelkie prędko utrze: Szlachtę powiesi jutro, nie szlachtę pojutrze”. Tak naprawdę pisał Aleksander hr. Fredro. Znane dzisiaj zdanie: „Socjalizm każdemu równo nosa utrze. Bogatych zdusi jutro, a biednych pojutrze” jest późniejszą, znacznie...

BRONISŁAW PIERACKI MIAŁ W CHWILI ŚMIERCI ZALEDWIE 39 LAT

BRONISŁAW PIERACKI MIAŁ W CHWILI ŚMIERCI ZALEDWIE 39 LAT

Najpierw miała wybuchnąć bomba. Ale mechanizm zawiódł. Zamachowiec wyciągnął więc rewolwer i trzykrotnie strzelił do ministra. Dwie kule trafiły w tył głowy. 15 czerwca 1934 roku przed wejściem do Klubu Towarzyskiego przy ulicy Foksal 3 w Warszawie zamachowiec z...

DZISIAJ KOJARZYMY TĘ PIEŚŃ Z MODLITWĄ ZA WOLNĄ OJCZYZNĘ

DZISIAJ KOJARZYMY TĘ PIEŚŃ Z MODLITWĄ ZA WOLNĄ OJCZYZNĘ

9 czerwca 1815 roku podpisano Akt końcowy Kongresu Wiedeńskiego, który przesądził również o losie ziem dawnego Księstwa Warszawskiego. Powstało Królestwo Polskie, połączone unią personalną z Rosją. Jego królem został car Aleksander I. Aleksander chciał podporządkować...

DEFILADA ZWYCIĘZCÓW W RZYMIE ODBYŁA SIĘ BEZ NASZYCH ŻOŁNIERZY

DEFILADA ZWYCIĘZCÓW W RZYMIE ODBYŁA SIĘ BEZ NASZYCH ŻOŁNIERZY

5 czerwca 1944 roku, ulicami wyzwolonego Rzymu przeszła triumfalna defilada wojsk alianckich. Zabrakło w niej żołnierzy, którzy zaledwie kilkanaście dni wcześniej otworzyli aliantom drogę na Wieczne Miasto – zdobywców Monte Cassino z 2. Korpusu Polskiego generała...

JÓZEF HALLER ZBUDOWAŁ SWOJĄ LEGENDĘ JUŻ PODCZAS WIELKIEJ WOJNY

JÓZEF HALLER ZBUDOWAŁ SWOJĄ LEGENDĘ JUŻ PODCZAS WIELKIEJ WOJNY

4 czerwca 1960 roku w Londynie zmarł gen. Józef Haller – dowódca II Brygady Legionów, legendarnej Błękitnej Armii, a w 1920 roku Generalny Inspektor Armii Ochotniczej i jeden z dowódców broniących Warszawy przed bolszewikami. Kawaler Virtuti Militari i Orderu Orła...

KOZACY ZABILI WTEDY NAWET OSIEM TYSIĘCY POLSKICH JEŃCÓW WOJENNYCH

KOZACY ZABILI WTEDY NAWET OSIEM TYSIĘCY POLSKICH JEŃCÓW WOJENNYCH

Bitwa była już przegrana. Polskie wojsko rozbite, obóz zdobyty, a tysiące żołnierzy dostały się do niewoli. Mogli jeszcze liczyć na okup i powrót do domów. Ale Bogdan Chmielnicki postanowił inaczej. 3 czerwca 1652 roku rozpoczęła się jedna z największych masakr jeńców...

MODLITWA, KTÓRA BYŁA WEZWANIEM DO WIELKIEJ PRZEMIANY

MODLITWA, KTÓRA BYŁA WEZWANIEM DO WIELKIEJ PRZEMIANY

2 czerwca 1979 roku. Warszawa. Plac Zwycięstwa. Jan Paweł II odprawia pierwszą mszę podczas swojej historycznej pielgrzymki do Polski. W homilii wypowiada słowa, które przejdą do historii: „Niech zstąpi Duch Twój! I odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!” Nie były...

POLSKI OFICER W BOLSZEWICKIM SAMOLOCIE

POLSKI OFICER W BOLSZEWICKIM SAMOLOCIE

1 maja 1920 roku. Lotnisko Żodzin koło Borysowa. Na polskim lotnisku wojskowym ląduje samolot z czerwoną gwiazdą. Za sterami myśliwca Nieuport 24bis siedzi Polak – Piotr Abakanowicz, dawny dowódca lotnictwa I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Co robił...

WOLNY DZIEŃ 1 MAJA NADAL JEST, ALE CO WŁAŚCIWIE ŚWIĘTUJEMY?

WOLNY DZIEŃ 1 MAJA NADAL JEST, ALE CO WŁAŚCIWIE ŚWIĘTUJEMY?

26 kwietnia 1950
roku Sejm PRL uchwalił ustawę ustanawiającą 1 maja świętem państwowym i dniem wolnym od pracy. Komunizm upadł, Polska Ludowa przeszła do historii, dyktatura proletariatu również, a wolny 1 maja został z nami. Tylko prawdziwych pochodów już nikt nie...

PRZEŻYŁ, BO W JEGO SPRAWIE INTERWENIOWAŁA DYPLOMACJA III RZESZY

PRZEŻYŁ, BO W JEGO SPRAWIE INTERWENIOWAŁA DYPLOMACJA III RZESZY

25 kwietnia 1943 roku Związek Sowiecki zerwał stosunki dyplomatyczne z polskim rządem gen. Władysława Sikorskiego. Dwanaście dni wcześniej niemieckie radio oficjalnie poinformowało świat o odnalezieniu pod Smoleńskiem masowych grobów polskich oficerów. W Lesie...

TRWAŁA WOJNA ROSYJSKO-TURECKA. TO NA NIEJ WOKULSKI DOROBIŁ SIĘ FORTUNY

TRWAŁA WOJNA ROSYJSKO-TURECKA. TO NA NIEJ WOKULSKI DOROBIŁ SIĘ FORTUNY

24 kwietnia 1877 rozpoczęła się wojna rosyjsko-turecka. Wojna dziś w Polsce prawie zapomniana, choć walczyły w niej dziesiątki tysięcy Polaków. Znamy ją za to z kart „Lalki” Bolesława Prusa. To właśnie na „wojnie bułgarskiej” Stanisław Wokulski zrobił majątek, który...

BŁĘKITNA ARMIA WITANA NA ZIEMIACH POLSKICH CHLEBEM I SOLĄ

BŁĘKITNA ARMIA WITANA NA ZIEMIACH POLSKICH CHLEBEM I SOLĄ

Była czwarta nad ranem. Niedziela Wielkanocna, 20 kwietnia 1919 roku. Na niewielką stację w Kąkolewie koło Leszna wjechał pociąg. W jednym z wagonów jechał gen. Józef Haller. Kąkolewo było pierwszą stacją na jego trasie znajdującą się w rękach powstańców...

NOWA HUTA DOSTAŁA HISTORIĘ, KTÓRĄ OPOWIADANO PRZEZ DŁUGIE LATA

NOWA HUTA DOSTAŁA HISTORIĘ, KTÓRĄ OPOWIADANO PRZEZ DŁUGIE LATA

W nocy z 17 na 18 kwietnia 1979 roku Nową Hutą wstrząsnęła potężna eksplozja. Ktoś podłożył ładunek wybuchowy pod największy w Polsce pomnik Włodzimierza Lenina. Plan był ambitny: wysadzić wodza rewolucji. Lenin okazał się jednak twardszy, niż przewidywali zamachowcy....

TYLKO LEGENDY ZAMIAST OPISU KORONACJI BOLESŁAWA CHROBREGO

TYLKO LEGENDY ZAMIAST OPISU KORONACJI BOLESŁAWA CHROBREGO

18 kwietnia 1025 roku Bolesław Chrobry został pierwszym królem Polski. Prawdopodobnie. Bo o jednym z najważniejszych wydarzeń w całej historii Polski wiemy zdumiewająco mało. Nie znamy nawet dokładnej daty koronacji. 18 kwietnia 1025 roku przypadała Wielkanoc, a takie...

ROSYJSKI STUDENT JEWGIENIJ ŻUKOWICZ BOHATEREM WARSZAWY

ROSYJSKI STUDENT JEWGIENIJ ŻUKOWICZ BOHATEREM WARSZAWY

16 kwietnia 1883 roku rosyjski student Jewgienij Żukowicz wszedł do gabinetu jednego z najbardziej znienawidzonych ludzi w Warszawie. Aleksander Apuchtin był kuratorem Warszawskiego Okręgu Naukowego i symbolem bezwzględnej rusyfikacji polskiego szkolnictwa....

OLGA BOZNAŃSKA. EKSCENTRYCZNA PARYŻANKA

OLGA BOZNAŃSKA. EKSCENTRYCZNA PARYŻANKA

15 kwietnia 1865 roku urodziła się Olga Boznańska, jedna z najwybitniejszych polskich malarek i jedna z najlepszych portrecistek swojej epoki. „Boznańska nie maluje oczu, tylko spojrzenie, nie maluje ust, ale uśmiech lub łkanie” – pisał o niej w 1913 roku francuski...

14 KWIETNIA 966 ROKU MIESZKO I PRZYJĄŁ CHRZEST

14 KWIETNIA 966 ROKU MIESZKO I PRZYJĄŁ CHRZEST

Jego państwo stało się częścią chrześcijańskiej Europy. Ale być może nie stałoby się to wtedy, gdyby nie człowiek, którego Czesi zapamiętali jako Bolesława Srogiego albo Okrutnego. I trudno powiedzieć, że na taki przydomek nie zasłużył. Bolesław I był chrześcijaninem,...

TO ON POSTAWIŁ NIEMCOM ULTIMATUM I URATOWAŁ POWSTANIE WIELKOPOLSKIE

TO ON POSTAWIŁ NIEMCOM ULTIMATUM I URATOWAŁ POWSTANIE WIELKOPOLSKIE

13 kwietnia 1923 roku prezydent Stanisław Wojciechowski nadał Ferdynandowi Fochowi stopień Marszałka Polski. Francuz otrzymał go nie tylko dlatego, że był jednym ze zwycięzców I wojny światowej. Polska miała wobec niego szczególny dług wdzięczności. Jest luty 1919...

ROMUALD TRAUGUTT ARESZTOWANY W MIESZKANIU PRZY SMOLNEJ

ROMUALD TRAUGUTT ARESZTOWANY W MIESZKANIU PRZY SMOLNEJ

Przyszli po niego w nocy z 10 na 11 kwietnia 1864 roku. Traugutt ukrywał się w Warszawie przy Smolnej 3 pod nazwiskiem Michał Czarnecki. Oficjalnie był agentem handlowym. W rzeczywistości z tego mieszkania kierował dogorywającym już powstaniem. Najpierw trafił na...

GEN. MARIUSZ ZARUSKI ZMARŁ W SOWIECKIM WIĘZIENIU W WIEKU 74 LAT

GEN. MARIUSZ ZARUSKI ZMARŁ W SOWIECKIM WIĘZIENIU W WIEKU 74 LAT

8 kwietnia 1941 roku, w sowieckim więzieniu w Chersoniu zmarł gen. Mariusz Zaruski. Miał 74 lata. Żeglarz, taternik, twórca Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, legionista, ułan, generał Wojska Polskiego i wychowawca całych pokoleń polskich żeglarzy....

PODOBNO BYŁ NAJZDOLNIEJSZY ZE WSZYSTKICH DZIECI WIESZCZA

PODOBNO BYŁ NAJZDOLNIEJSZY ZE WSZYSTKICH DZIECI WIESZCZA

7 kwietnia 1845 roku w Paryżu urodził się Jan Gabriel Donat Mickiewicz, piąte dziecko Adama Mickiewicza i Celiny z Szymanowskich. Podobno był jednym z najzdolniejszych spośród sześciorga dzieci poety. Szczególnie dobrze radził sobie z językami i historią. Ojciec...

A 5 MIESIĘCY PÓŹNIEJ POLSKA ZNIKNĘŁA Z MAPY EUROPY

A 5 MIESIĘCY PÓŹNIEJ POLSKA ZNIKNĘŁA Z MAPY EUROPY

6 kwietnia 1939 roku Józef Beck kończył wizytę w Londynie. Polska i Wielka Brytania uzgodniły wzajemne gwarancje pomocy na wypadek zagrożenia niepodległości jednego z państw. Warszawa wierzyła, że właśnie powstała zapora, przed którą Hitler będzie musiał się...

5 KWIETNIA 2008 ROKU ODESZŁO DO PANA OSTATNIE LWOWSKIE ORLĘ

5 KWIETNIA 2008 ROKU ODESZŁO DO PANA OSTATNIE LWOWSKIE ORLĘ

Miał czternaście lat, kiedy dostał do ręki karabin i stanął do obrony Lwowa. Przeżył tamte walki, wojnę z bolszewikami, kampanię wrześniową, niemiecką niewolę i PRL. Przeżył wszystkich swoich towarzyszy broni. 5 kwietnia 2008 roku w Tychach zmarł płk Aleksander...

STEFAN CZARNIECKI BYŁ DO KOŃCA WIERNY KRÓLOWI JANOWI KAZIMIERZOWI

STEFAN CZARNIECKI BYŁ DO KOŃCA WIERNY KRÓLOWI JANOWI KAZIMIERZOWI

4 IV 1660 roku Stefan Czarniecki otrzymał w użytkowanie starostwo tykocińskie wraz z Białymstokiem. Była to nagroda dla człowieka, który podczas potopu pozostał wierny Janowi Kazimierzowi, gdy wielu innych uznało władzę szwedzkiego króla. Białystok nie przypominał...

CZY SŁOWACKI BYŁ SKŁÓCONY Z BOGIEM?

CZY SŁOWACKI BYŁ SKŁÓCONY Z BOGIEM?

3 kwietnia 1849 roku zmarł w Paryżu Juliusz Słowacki. Kilkadziesiąt lat później, gdy Polacy chcieli sprowadzić jego szczątki do kraju i pochować na Wawelu, kardynał Jan Puzyna powiedział: nie. Wokół tej decyzji szybko wyrósł spór o religijność poety. I nic dziwnego....

JAN PAWEŁ II – NAJWIĘKSZY POLAK W HISTORII

JAN PAWEŁ II – NAJWIĘKSZY POLAK W HISTORII

2 kwietnia 2005 roku o godzinie 21.37 zmarł Jan Paweł II. Miał 84 lata. Od ponad 26 lat kierował Kościołem katolickim. Był jednym z najbardziej rozpoznawalnych ludzi na świecie i jednym z tych, którzy mieli rzeczywisty wpływ na bieg historii. Wiedzieliśmy, że umiera....

ZAMORDOWALI GO UKRAIŃCY, BO NAPISAŁ WIERSZ

ZAMORDOWALI GO UKRAIŃCY, BO NAPISAŁ WIERSZ

1 kwietnia 1919 roku w Złoczowie zginął Ludwik Wolski. Miał zaledwie 24 lata. Był poetą, agronomem, synem lwowskiej poetki Maryli Wolskiej i wnukiem Wandy Monné – dawnej narzeczonej Artura Grottgera. Ale jest jeszcze jeden niezwykły szczegół tej biografii. Ojcem...

MÓWIONO O NIM, ŻE NIE PRZEGRAŁ ŻADNEJ BITWY

MÓWIONO O NIM, ŻE NIE PRZEGRAŁ ŻADNEJ BITWY

31 marca 1892 roku w Szczercu pod Lwowem urodził się Stanisław Maczek. Żołnierz czterech wojen, obrońca Lwowa, jeden z najwybitniejszych polskich dowódców XX wieku. Generał, którego żołnierzy Holendrzy witali jak bohaterów, a któremu komuniści odebrali polskie...

BOHATERSKI PREZYDENT LWOWA NIE DOCZEKAŁ NIEPODLEGŁOŚCI POLSKI

BOHATERSKI PREZYDENT LWOWA NIE DOCZEKAŁ NIEPODLEGŁOŚCI POLSKI

BOHATERSKI PREZYDENT LWOWA NIE DOCZEKAŁ NIEPODLEGŁOŚCI POLSKI 30 marca 1918 roku zmarł Tadeusz Rutowski. Człowiek, który podczas rosyjskiej okupacji Lwowa nie uciekł z miasta, lecz pozostał z jego mieszkańcami. Organizował pomoc dla głodujących, bronił lwowian przed...

ORLĘ LWOWSKIE, A PÓŹNIEJ ZNAKOMITY HISTORYK

ORLĘ LWOWSKIE, A PÓŹNIEJ ZNAKOMITY HISTORYK

25 marca 1999 roku zmarł prof. Henryk Batowski — historyk, slawista i znawca stosunków międzynarodowych. Urodził się we Lwowie, studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Przed wojną zajmował się m.in. historią Słowian i Bałkanów, po wojnie — dziejami dyplomacji i...

JEGO MURY ŚPIEWAŁA CAŁA POLSKA

JEGO MURY ŚPIEWAŁA CAŁA POLSKA

JEGO MURY ŚPIEWAŁA CAŁA POLSKA 22 marca 1957 roku urodził się w Warszawie Jacek Kaczmarski — poeta, pieśniarz i jeden z bardów „Solidarności”. Gdyby został nauczycielem historii, być może wychowałby kilkuset młodych patriotów. Został jednak pieśniarzem. Jego utwory i...

PIERWSZA KRÓLOWA POLSKI Z CZARNĄ LEGENDĄ

PIERWSZA KRÓLOWA POLSKI Z CZARNĄ LEGENDĄ

963 lata temu, 21 marca 1063 roku, zmarła Rycheza Lotaryńska, najprawdopodobniej pierwsza królowa Polski. W 1025 roku została koronowana w Gnieźnie wraz z mężem, Mieszkiem II Lambertem. Była wnuczką cesarza Ottona II i bizantyjskiej księżniczki Teofano, a także...

MAZUREK DĄBROWSKIEGO ZOSTAŁ OFICJALNIE POLSKIM HYMNEM W 1927 ROKU

MAZUREK DĄBROWSKIEGO ZOSTAŁ OFICJALNIE POLSKIM HYMNEM W 1927 ROKU

26 lutego 1927 roku „Mazurek Dąbrowskiego” został oficjalnie hymnem Polski. Nie zdecydował o tym Sejm. Nie zapisano tego również w konstytucji. Wystarczył okólnik ministra spraw wewnętrznych. A w nim ustalono obowiązujący tekst hymnu państwowego. Kilka miesięcy...

ALOJZY FELIŃSKI NAPISAŁ HYMN KU CZCI CARA ALEKSANDRA I

ALOJZY FELIŃSKI NAPISAŁ HYMN KU CZCI CARA ALEKSANDRA I

23 lutego 1820 roku w Krzemieńcu zmarł Alojzy Feliński, poeta i dramatopisarz, autor słów pieśni, którą znamy dzisiaj jako „Boże, coś Polskę”. Miał zaledwie 48 lat. Feliński pochodził z Wołynia. Uczył się w szkołach pijarskich, a jako młody człowiek związał się z...

GWIAZDA PRZEDWOJENNEGO KINA WYEMIGROWAŁA DO USA

GWIAZDA PRZEDWOJENNEGO KINA WYEMIGROWAŁA DO USA

21 lutego 2003 roku zmarła Nora Ney – jedna z największych gwiazd przedwojennego polskiego kina. Naprawdę nazywała się Sonia Najman. Urodziła się pod Białymstokiem, a zanim została gwiazdą, uciekła z domu do Warszawy, bo rodzina miała wobec niej zupełnie inne plany...

NIEMCY ZAMORDOWALI PIERWSZEGO KOMENDANTA SZARYCH SZEREGÓW

NIEMCY ZAMORDOWALI PIERWSZEGO KOMENDANTA SZARYCH SZEREGÓW

To było pokolenie, którego fenomenu do dziś nie potrafimy do końca wyjaśnić. „To było piękne pokolenie, wychowane przez Polskę niepodległą” – mówił po latach Stanisław Broniewski „Orsza”, jeden z najważniejszych ludzi Szarych Szeregów. Zastanawiał się przy tym, jak to...

MARIĘ DULĘBIANKĘ I TEODOZJĘ DZIEDUSZYCKĄ ZABIŁ TYFUS

MARIĘ DULĘBIANKĘ I TEODOZJĘ DZIEDUSZYCKĄ ZABIŁ TYFUS

Trwała wojna polsko-ukraińska. Po obu stronach frontu byli jeńcy i internowani. W ukraińskich obozach znajdowały się tysiące Polaków. 16 lutego 1919 roku do Mikuliniec dotarły trzy niezwykłe kobiety: Maria Dulębianka, hrabina Teodozja Dzieduszycka i Maria Opieńska....

GEN. JÓZEF HALLER WYPOWIADA POSŁUSZEŃSTWO CESARZOWI

GEN. JÓZEF HALLER WYPOWIADA POSŁUSZEŃSTWO CESARZOWI

Jeszcze kilkanaście miesięcy wcześniej Józef Haller prowadził swoich legionistów ulicami Warszawy. Teraz prowadził ich przeciwko armii cesarza, któremu dotąd podlegali. W nocy z 15 na 16 lutego 1918 roku płk Józef Haller, dowódca II Brygady Legionów Polskich,...

REFERAT, KTÓRY ROZSADZIŁ KOMUNIZM OD ŚRODKA

REFERAT, KTÓRY ROZSADZIŁ KOMUNIZM OD ŚRODKA

14 lutego 1956 roku w Moskwie rozpoczął się XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Nikt z jego uczestników nie przypuszczał zapewne, że właśnie ten zjazd uruchomi lawinę, która jeszcze w tym samym roku wstrząśnie całym sowieckim imperium. Najważniejsze...

KAZIMIERZ WIERZYŃSKI. JEDEN Z PIĘCIU WIELKICH SKAMANDRYTÓW

KAZIMIERZ WIERZYŃSKI. JEDEN Z PIĘCIU WIELKICH SKAMANDRYTÓW

13 lutego 1969 roku zmarł w Londynie Kazimierz Wierzyński. Jeden z pięciu wielkich Skamandrytów, poeta, dziennikarz i człowiek, który dokonał rzeczy chyba niepowtarzalnej: został mistrzem olimpijskim w poezji. W 1928 roku podczas igrzysk w Amsterdamie zdobył złoty...

STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI. NIECHCIANY. NIELUBIANY. POGARDZANY

STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI. NIECHCIANY. NIELUBIANY. POGARDZANY

Nie był naszym ulubionym królem. Do tego stopnia, że kiedy nadarzyła się okazja sprowadzenia jego szczątków do odrodzonej Polski, właściwie nikt się o nie nie upomniał. 12 lutego 1798 roku w Petersburgu zmarł Stanisław August Poniatowski, ostatni król Rzeczypospolitej...

DO KOŃCA ŻYCIA TĘSKNIŁ ZA SWOIM LWOWEM

DO KOŃCA ŻYCIA TĘSKNIŁ ZA SWOIM LWOWEM

11 lutego 1972 roku w Dorking pod Londynem zmarł Marian Hemar. Pisarz, poeta, satyryk, autor tysięcy piosenek, tłumacz Szekspira i Horacego. Człowiek, który potrafił bawić Polaków jak mało kto.To także on napisał polskie słowa jednego z największych przedwojennych...

CZTERECH JEJ SYNÓW ZOSTAŁO KRÓLAMI POLSKI, CZECH I WĘGIER

CZTERECH JEJ SYNÓW ZOSTAŁO KRÓLAMI POLSKI, CZECH I WĘGIER

10 lutego 1454 roku w Krakowie 27-letni Kazimierz Jagiellończyk poślubił 18-letnią Elżbietę Habsburżankę, zwaną w Polsce Rakuszanką. Nie była królewską pięknością. Badania jej szczątków przeprowadzone w XX wieku potwierdziły poważne deformacje kręgosłupa. Elżbieta...

„IV ROZBIÓR POLSKI”. ZA UKRAIŃSKIE ZBOŻE

„IV ROZBIÓR POLSKI”. ZA UKRAIŃSKIE ZBOŻE

Jeszcze kilkanaście miesięcy wcześniej dwaj cesarze obiecywali Polakom własne państwo. 5 listopada 1916 r. cesarze Niemiec i Austro-Węgier ogłosili akt zapowiadający utworzenie Królestwa Polskiego. Wśród Polaków nie brakowało wówczas ludzi przekonanych, że droga do...

WOBEC TEGO JESTEM POLKĄ. HISTORIA GRAŻYNY BACEWICZ

WOBEC TEGO JESTEM POLKĄ. HISTORIA GRAŻYNY BACEWICZ

5 lutego 1909 roku urodziła się Grażyna Bacewicz — kompozytorka, skrzypaczka i pianistka. Dorastała w domu, w którym polska i litewska tradycja były równie żywe. O tym, jak silne były rodzinne więzi z Litwą, świadczą losy jej ojca i brata. A o tym, jak potrafiła sama...

NAZISTOWSKI FANATYK, KTÓRY DAŁ IMIĘ KATASTROFIE

NAZISTOWSKI FANATYK, KTÓRY DAŁ IMIĘ KATASTROFIE

4 lutego 1936 roku żydowski student medycyny David Frankfurter zastrzelił w Davos Wilhelma Gustloffa, przywódcę szwajcarskiej organizacji NSDAP. Po śmierci Gustloffa naziści ogłosili go męczennikiem ruchu i wykorzystali zamach do antysemickiej propagandy. Z jego...

POLSKIEGO DUMASA POCHOWANO NA KOSZT MIASTA LWOWA

POLSKIEGO DUMASA POCHOWANO NA KOSZT MIASTA LWOWA

2 lutego 1861 roku we Lwowie pochowano na koszt miasta młodego literata Walerego Łozińskiego. Autor kilku powieści patriotycznych w krótkim czasie stał się postacią na tyle rozpoznawalną, że w jego pogrzebie wzięła udział niemal cała inteligencja lwowska. Łoziński...

HANNA SZARZYŃSKA-REWSKA WZIĘŁA UDZIAŁ W ZAMACHU NA FRANZA KUTSCHERĘ

HANNA SZARZYŃSKA-REWSKA WZIĘŁA UDZIAŁ W ZAMACHU NA FRANZA KUTSCHERĘ

1 lutego 1944 roku żołnierze Armii Krajowej dokonali skutecznego zamachu na Franza Kutscherę, dowódcę SS i policji w dystrykcie warszawskim, odpowiedzialnego za masowe egzekucje Polaków. Jedną z osób, która uczestniczyła w akcji była Hanna Szarzyńska-Rewska „Hanka”....

ZANIM ZOSTAŁ PISARZEM BYŁ PRUSKIM URZĘDNIKIEM W POZNANIU I WARSZAWIE

ZANIM ZOSTAŁ PISARZEM BYŁ PRUSKIM URZĘDNIKIEM W POZNANIU I WARSZAWIE

24 stycznia 1776 roku urodził się w Królewcu E.T.A. Hoffmann – jeden z najbardziej niezwykłych twórców niemieckiego romantyzmu. Pisarz, kompozytor, rysownik i prawnik. To on napisał opowieść „Dziadek do orzechów i Król Myszy”, która wiele lat później stała się...

ROMAN DMOWSKI WALCZYŁ DLA POLSKI, BRYTYJSKI PREMIER … DLA NIEMIEC

ROMAN DMOWSKI WALCZYŁ DLA POLSKI, BRYTYJSKI PREMIER … DLA NIEMIEC

18 stycznia 1919 roku W Paryżu rozpoczęła się walka o granice Polski. Rozpoczęła się podczas konferencji pokojowej w Paryżu. Dla odrodzonej Polski oznaczało to jedno: trzeba było przekonać najpotężniejszych ludzi świata, gdzie właściwie kończy się Polska. I tu...

BYŁ WSPÓŁTWÓRCĄ LWOWSKIEJ SZKOŁY MATEMATYCZNEJ

BYŁ WSPÓŁTWÓRCĄ LWOWSKIEJ SZKOŁY MATEMATYCZNEJ

14 stycznia 1887 roku w Jaśle urodził się Hugo Steinhaus, jeden z twórców słynnej lwowskiej szkoły matematycznej. Był wybitnym matematykiem, ale sam uważał, że jego największym matematycznym odkryciem był… człowiek. Stefan Banach. Historia ich spotkania brzmi niemal...

POD LIMANOWĄ W 1914 ROKU WIDZIAŁ DZIESIĄTKI ZABITYCH ROSJAN I WĘGRÓW

POD LIMANOWĄ W 1914 ROKU WIDZIAŁ DZIESIĄTKI ZABITYCH ROSJAN I WĘGRÓW

Ferenc Molnár spojrzał na swój but i zobaczył na nim krew. Był grudzień 1914 roku. Pod Limanową właśnie zakończyła się jedna z najważniejszych bitew na froncie galicyjskim. Molnár chodził po pobojowisku. Widział dziesiątki zabitych Rosjan i ciała węgierskich huzarów....

ZMIENIŁ GRUPĘ ZNAJOMYCH W PRZYJACIÓŁ, A PRZYJACIÓŁ W KARTEL POEZJI

ZMIENIŁ GRUPĘ ZNAJOMYCH W PRZYJACIÓŁ, A PRZYJACIÓŁ W KARTEL POEZJI

9 stycznia 1970 roku zmarł w Londynie Mieczysław Grydzewski. Człowiek, który sam nie został wielkim poetą, ale bez którego historia kilku wielkich polskich poetów mogłaby wyglądać zupełnie inaczej. Nazywano go szóstym Skamandrytą. To Grydzewski stworzył środowisko, w...

KORNEL MAKUSZYŃSKI. PISARZ, KTÓREGO KOMUNIŚCI SKAZALI NA MILCZENIE

KORNEL MAKUSZYŃSKI. PISARZ, KTÓREGO KOMUNIŚCI SKAZALI NA MILCZENIE

8 stycznia 1884 roku w Stryju urodził się Kornel Makuszyński. Autor „Koziołka Matołka”, „Szatana z siódmej klasy”, „Awantury o Basię” i „Panny z mokrą głową” był jednym z najpopularniejszych polskich pisarzy przedwojennych. Pisał o świecie, w którym dobro ostatecznie...

W POGRZEBIE DMOWSKIEGO WZIĘŁO UDZIAŁ 200 TYSIĘCY OSÓB

W POGRZEBIE DMOWSKIEGO WZIĘŁO UDZIAŁ 200 TYSIĘCY OSÓB

7 stycznia 1939 roku Warszawa żegnała Romana Dmowskiego, twórcę Narodowej Demokracji i jednego z ojców polskiej niepodległości. Dmowski zmarł 2 stycznia 1939 roku w Drozdowie koło Łomży. Pięć dni później jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację polityczną....

JORMA SARVANTO ZESTRZELIŁ 6 SOWIECKICH SAMOLOTÓW W 4 MINUTY

JORMA SARVANTO ZESTRZELIŁ 6 SOWIECKICH SAMOLOTÓW W 4 MINUTY

Pamiętacie pięć bramek Roberta Lewandowskiego zdobytych w dziewięć minut? Niesamowity wyczyn, prawda? A teraz wyobraźcie sobie pilota myśliwca, który w ciągu czterech minut zestrzelił sześć nieprzyjacielskich bombowców. I to w pojedynkę. Tym pilotem był Jorma...