ZAPROJEKTOWAŁ CMENTARZ OBROŃCÓW LWOWA GDY BYŁ STUDENTEM. SPOCZĄŁ NA NIM JAKO BOHATER

historia Polski, I wojna światowa, II Rzeczpospolita, Lwów, Obrona Lwowa 1918, wojna o granice 1918, wojna polsko-bolszewicka, Wojna polsko-ukraińska 1918-1919

27 stycznia 1927 roku pochowano we Lwowie Rudolfa Indrucha. Miał zaledwie 35 lat. Spoczął w miejscu niezwykłym – na Cmentarzu Obrońców Lwowa, który kilka lat wcześniej sam zaprojektował. I właściwie trudno o bardziej symboliczny koniec tej historii. Rudolf Indruch urodził się we Lwowie w rodzinie czesko-słowackiej. W 1912 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej, ale jego naukę przerwała I wojna światowa. Został zmobilizowany do armii austro-węgierskiej.

Gdy w listopadzie 1918 roku rozpoczęły się walki polsko-ukraińskie o Lwów, Indruch stanął po polskiej stronie. Walczył jako porucznik na odcinku Dom Techników–Seminarium. Później służył w 1. Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich. Został ciężko ranny w płuco. Rana i wojenne przejścia zrujnowały jego zdrowie. Zachorował na gruźlicę. Ale zanim choroba go pokonała, zdążył stworzyć dzieło swojego życia. W 1921 roku ogłoszono konkurs na projekt Cmentarza Obrońców Lwowa. Indruch był wtedy jeszcze studentem piątego roku architektury. Na konkurs wpłynęło pięć prac. Projekty były anonimowe – jury znało tylko ich godła.

Zwyciężyły „Białe Róże”. Kiedy otwarto kopertę, okazało się, że za projektem nie stoi żaden ze znanych lwowskich profesorów ani uznany architekt. Autorem był student – Rudolf Indruch. Wywołało to niemałe zaskoczenie. Projekt był monumentalny i śmiały, a jego przeciwnicy wskazywali przede wszystkim na ogromne koszty realizacji. Mówiono nawet, że dopiero następne pokolenia doczekają ukończenia cmentarza. Indruch odpowiedział na swój sposób. Zrezygnował z nagrody konkursowej i przekazał ją na budowę nekropolii. 40 tysięcy marek polskich. Nie był człowiekiem zamożnym.

Cmentarz miał być nie tylko miejscem pochówku poległych. Indruch zaprojektował cały panteon: kaplicę górującą nad nekropolią, katakumby, monumentalny Pomnik Chwały z kolumnadą oraz układające się na zboczu rzędy mogił. Budowę rozpoczęto od kaplicy. W 1924 roku została ukończona i uroczyście poświęcona. Indruch mógł więc zobaczyć pierwszy wielki fragment swojego projektu.

Całości nie zobaczył nigdy Jego organizm wyniszczony wojną i gruźlicą nie wytrzymał. W styczniu 1927 roku Rudolf Indruch zmarł, mając zaledwie 35 lat. 27 stycznia Lwów go żegnał. Kondukt wyruszył z krypty oo. Bernardynów. Szli w nim profesorowie Politechniki Lwowskiej z rektorem Otto Nadolskim, studenci, przedstawiciele Straży Mogił Polskich Bohaterów, Związku Obrońców Lwowa i mieszkańcy miasta. Nad otwartą mogiłą śpiewał chór Techników Lwowskich. Rudolfa Indrucha pochowano w kwaterze XXI Cmentarza Obrońców Lwowa. Architekt spoczął we własnym dziele.

Nie doczekał ukończenia monumentalnego Pomnika Chwały. Nie zobaczył też całej tragedii, jaka spotkała jego cmentarz po II wojnie światowej, kiedy sowieckie władze Lwowa systematycznie go niszczyły. Zniszczona została również mogiła samego Indrucha. Po latach ją odtworzono. Odbudowano także znaczną część jego nekropolii. Jednego elementu pierwotnego zamysłu Indrucha nadal jednak brakuje. Od strony Pohulanki miała powstać monumentalna brama wejściowa zwieńczona rzeźbą orlicy tulącej swoje pisklęta. Nie powstała.

27 I 1927