12 DZIEŃ WOJNY POLSKO-UKRAIŃSKIEJ. We Lwowie od dwunastu dni trwały walki o miasto. Polacy bronili swoich dzielnic, ale najważniejsze pytanie brzmiało coraz bardziej dramatycznie: czy nadejdzie pomoc z zachodu? Niespełna sto kilometrów od Lwowa pojawił się człowiek, który miał otworzyć drogę do odsieczy. Major Julian Stachiewicz. Lwowiak.
Urodził się we Lwowie w 1890 roku. Tu chodził do V Gimnazjum, studiował na Uniwersytecie Lwowskim, działał w organizacjach niepodległościowych. W 1918 roku należał już do ścisłego kierownictwa Polskiej Organizacji Wojskowej. Był szefem sztabu jej Komendy Głównej i zastępcą komendanta.
To on pod koniec października wydał lwowskiej POW rozkaz mobilizacji i zajęcia miasta w imieniu władz polskich. Wydał go z Krakowa. Rozkaz przywiozła kurierka Helena Bujwidówna. Dotarła z nim 31 października. Za późno. Kilka godzin później rozpoczęła się ukraińska akcja wojskowa. Rankiem 1 listopada najważniejsze obiekty Lwowa znajdowały się już w rękach ukraińskich. Stachiewicz nie mógł wtedy walczyć o rodzinne miasto. Był w Krakowie. Ale kilka dni później dostał zadanie, które dla losów Lwowa mogło mieć ogromne znaczenie. Miał zdobyć Przemyśl.
Bez tego miasta trudno było myśleć o skutecznej odsieczy. Przez miasto prowadziła najważniejsza linia komunikacyjna z Krakowa w kierunku Lwowa. Dopóki pozostawało ono poza polską kontrolą, droga na wschód była zablokowana. Stachiewicz otrzymał od gen. Bolesława Roi polecenie zorganizowania Grupy „San”. 9 listopada ruszył na wschód. Jego ekspedycja była niewielka — liczyła 400 żołnierzy. Po dotarciu w rejon Przemyśla podporządkował sobie również znajdujące się tam polskie oddziały. Miał artylerię i pociąg pancerny.
11 listopada, gdy w Warszawie przejmowano władzę od Rady Regencyjnej i rozbrajano Niemców, Stachiewicz prowadził już prawdziwą bitwę. Polacy przeszli przez most na Sanie pod ogniem ukraińskich karabinów maszynowych. Zdobywali dworzec, koszary i kolejne ulice. Walki trwały również nocą.
I wreszcie nadszedł 12 listopada. Około południa major Stachiewicz mógł wysłać do Krakowa krótką depeszę: „Przemyśl dziś rano został przez nas w całości zajęty”. Kilka słów. Ale dla Lwowa oznaczały bardzo wiele. Droga na wschód została otwarta. Jeszcze tego samego wieczoru do Przemyśla przybył płk. Michał Karaszewicz-Tokarzewski z oddziałami przygotowywanymi do wyprawy na Lwów. Teraz można było już naprawdę organizować odsiecz.
Jest w tej historii jeszcze jeden paradoks. Stachiewicz sam do Lwowa z odsieczą nie ruszył. Podczas walk o Przemysł zachorował na zapalenie płuc. Żałował bardzo, bo we Lwowie czekała na niego matka, Aniela Stachiewicz, która czynnie brała udział w obronie miasta.
Pamiętajmy o obrońcach polskiego Lwowa.
12 XI 1918

