NIEMCY DWUKROTNIE STRZELILI DO 7-LETNIEGO ROMKA. POTEM KAZALI PRZYPADKOWEMU CZŁOWIEKOWI ZAKOPAĆ CHŁOPCA W DOLE NA ZIEMNIAKI

historia Polski, II wojna światowa, Niemcy

Przez niemal 79 lat dziecko czekało na godny pogrzeb. 5 października 1943 roku we wsi Leńce pod Białymstokiem grupa dzieci bawiła się niedaleko gospodarstwa Lenczewskich, przy wielkiej lipie. W pewnym momencie zauważyły nadjeżdżające niemieckie samochody. Zaczęły uciekać w stronę zabudowań, krzycząc: „Niemcy! Niemcy!”.

Wśród dzieci był Romuald Mikołaj Lenczewski, urodzony 6 grudnia 1936 roku. Chłopiec pobiegł w stronę pola, na którym pracowali jego rodzice, Maria i Karol. Chciał ich ostrzec przed niebezpieczeństwem. Nie zdążył. Niemiecki żandarm strzelił mu w głowę. Ciężko ranny Romek upadł na ziemię. Jeszcze żył, gdy Niemcy rozkazali jednemu z mieszkańców wsi przenieść go do wykopanego na ziemniaki dołu i zasypać ziemią. Mężczyzna wykonał rozkaz pod groźbą śmierci.

Przez dziesięciolecia sądzono, że Niemcy zakopali chłopca żywcem. Dopiero badania jego szczątków wykazały ślady dwóch postrzałów głowy. Prawdopodobnie drugi strzał, oddany do leżącego już dziecka, był śmiertelny.

Dlaczego Niemcy zamordowali niespełna siedmioletniego chłopca?

Gospodarstwo Lenczewskich było jednym z punktów konspiracyjnych Armii Krajowej. Ukrywali się tam żołnierze podziemia, między innymi bracia Janusz i Andrzej Owsińscy, noszący pseudonimy „Dołęga” i „Rola”. W okolicy prowadzono nasłuch radiowy, przygotowywano konspiracyjne publikacje i przechowywano broń. Tego październikowego dnia Niemcy przyjechali rozbić miejscową siatkę konspiracyjną. Aresztowali mieszkańców gospodarstwa, nie oszczędzając nawet małych dzieci. Rodzice Romka trafili do białostockiego więzienia. Do domu wrócili dopiero w 1944 roku.

Ich syn już nie żył. Przez wiele lat miejsce jego pochówku pozostawało nieoznaczone. Dopiero w latach siedemdziesiątych krewni postawili krzyż i tabliczkę z napisem: „ŚP. ROMUALD LENCZEWSKI, ŻYŁ LAT 7, ZAMORDOWANY PRZEZ NIEMCÓW”.

Ale dokładnego miejsca, w którym spoczywał chłopiec, nie znano. W lipcu 2019 roku do białostockiego oddziału IPN dotarła wiadomość zatytułowana „Grób małego chłopca”. Rodzina, która przez pokolenia przechowywała pamięć o Romku, poprosiła o odnalezienie jego szczątków.

We wrześniu 2020 roku rozpoczęto ekshumację. Grób znajdował się niespełna trzy metry od symbolicznego upamiętnienia. Tożsamość chłopca potwierdzono dzięki badaniom DNA i porównaniu materiału genetycznego z materiałem pobranym od jego brata Stanisława. 19 maja 2022 roku, niemal 79 lat po zbrodni, Romuald Mikołaj Lenczewski został uroczyście pochowany na Cmentarzu Katedralnym w Łomży.

Spoczął tam, gdzie pochowano jego rodziców, Marię i Karola. Niemcy zabili go, ponieważ próbował uratować najbliższych. Nie był żołnierzem. Nie miał broni. Był małym chłopcem, który zobaczył niebezpieczeństwo i pobiegł ostrzec mamę i tatę. Nazywał się Romuald Mikołaj Lenczewski. Warto zapamiętać to nazwisko.

Źródło: Instytut Pamięci Narodowej, Biuro Poszukiwań i Identyfikacji, „Uroczysty pogrzeb Romka Lenczewskiego”, 19 maja 2022 r. https://poszukiwania.ipn.gov.pl/bbp/aktualnosci/19744,Uroczysty-pogrzeb-Romka-Lenczewskiego-Lomza-19-maja-2022.html

5 X 1943